Myto dla ciężarówek sześć państw, sześć systemów
Przy wycenie kursu myto to jedna z pozycji, które najłatwiej policzyć źle. Stawka zależy od państwa, klasy drogi, masy zestawu, liczby osi i klasy emisji. Każde państwo różnicuje inaczej. Poniżej zebraliśmy, jak wygląda to w sześciu państwach, które obsługuje Trasivo, i czego zrobić się nie da. Dane pochodzą ze stron urzędowych i operatorów systemów poboru, pobranych 24 września 2026 roku. Stawki zmieniają się co roku, więc w systemie są danymi z okresem obowiązywania, adresem źródła i datą pobrania, a nie liczbami w kodzie.
Podstawa wspólna: dyrektywa 2022/362
Podstawą różnicowania stawek jest dyrektywa (UE) 2022/362, która zmieniła dyrektywę 1999/62/WE. Z niej pochodzi pięć klas emisji CO2: klasa 1 to pojazd nienależący do pozostałych, klasy 2 i 3 to pojazdy o emisjach odpowiednio ponad 5% i ponad 8% poniżej trajektorii redukcji, klasa 4 to pojazd niskoemisyjny, a klasa 5 to bezemisyjny. Termin transpozycji upłynął 25 marca 2024 roku, ale państwa wprowadzają składnik CO2 w różnych terminach.
Sześć państw na jednym zestawieniu
| Państwo | Naliczanie | Od czego zależy stawka | Składnik CO2 |
|---|---|---|---|
| Polska | za kilometr, ok. 5870 km sieci (e-TOLL) | klasa drogi, dopuszczalna masa całkowita, klasa EURO | nie ma |
| Niemcy | za kilometr, ponad 50 000 km autostrad i dróg federalnych | dopuszczalna masa, liczba osi powyżej 18 t, klasa EURO, klasa CO2 | tak, od 1 grudnia 2023 |
| Czechy | za kilometr, autostrady i drogi I klasy | klasa drogi, masa, liczba osi, klasa EURO, klasa CO2 | tak, od 1 marca 2024 |
| Słowacja | za kilometr, ponad 8300 km sieci od 2026 | typ odcinka, liczba osi, klasa EURO, klasa CO2 | tak, od 1 lipca 2025 |
| Austria | za kilometr na autostradach i drogach ekspresowych, odcinki specjalne kwotą za przejazd | liczba osi, klasa EURO, klasa CO2, na A13 pora doby | tak |
| Węgry | za kilometr, pojazdy powyżej 3,5 t | liczba osi, klasa drogi, klasa EURO, charakter obszaru | tak, od 1 stycznia 2024 |
Dwie różnice ważne przy modelowaniu: Polska różnicuje stawkę klasą drogi, a Niemcy i Austria nie. Niemcy i Austria uwzględniają za to liczbę osi albo klasę CO2, której Polska jeszcze nie ma. Model taryfy musi więc umieć jedno i drugie. W Trasivo wartość „dowolna” przy danym wymiarze oznacza, że ten wymiar nie różnicuje stawki.
Francja: dlaczego nie ma tam stawki
Francja nie ma jednego operatora. Autostrady prowadzi około 26 spółek koncesyjnych, a opłata dotyczy pary bramek w obrębie jednej koncesji, nie kilometra. Publiczny plik z taryfą ma tylko jeden z koncesjonariuszy. Zgadywanie stawki kilometrowej z jednej koncesji byłoby oszacowaniem, którego system sobie nie pozwala. Dla Francji zwraca więc wynik nierozstrzygnięty z tym powodem.
Skąd kilometry płatne
Wycena myta w Trasivo bierze kilometry z trasy wyznaczonej przez routing. Atrybuty krawędzi trasy dają klasę drogi i znacznik drogi płatnej, a granice administracyjne dzielą trasę na państwa. Znacznik toll z OpenStreetMap opisuje bramki i odcinki koncesyjne, a nie sieć opłaty elektronicznej, dlatego sieć płatną przybliżamy klasami dróg. Mówimy to wprost w dokumentacji.
Bez wyznaczonej trasy myta z dystansu ręcznego nie liczymy, bo nie wiadomo, które kilometry były płatne. Brak parametru pojazdu, na przykład liczby osi albo klasy EURO, daje wynik nierozstrzygnięty z nazwą brakującego pola, nigdy stawkę domyślną. To samo dotyczy braku taryfy dla państwa albo konfiguracji pojazdu.
Wycena to szacunek
Wynik jest szacunkiem z taryfy operatora, a nie rozliczeniem od operatora poboru. Faktura albo wydatek w kategorii myta wypiera pozycję wyliczoną: rzeczywisty koszt zawsze wygrywa z szacunkiem. Interfejs mówi to wprost przy rozbiciu myta na karcie zlecenia.
Pytania
Dlaczego Trasivo nie wycenia myta we Francji?
Bo model „stawka razy kilometry płatne” tam nie obowiązuje. Opłata jest za parę bramek w jednej koncesji, a pełnej taryfy nie ma publicznie w jednym miejscu. System woli wynik nierozstrzygnięty niż liczbę, której nie da się obronić.
Skąd system zna stawki i czy są aktualne?
Stawki są wczytane ze źródeł urzędowych z adresem, tytułem i datą pobrania. Każdy wiersz ma okres obowiązywania, a okresy tej samej kombinacji parametrów nie mogą na siebie zachodzić, co pilnuje baza. Utrzymanie stawek jest obowiązkiem operatora platformy i odbywa się przy zmianie przepisów.
Czy wycena myta zastępuje fakturę z systemu poboru?
Nie. To szacunek na potrzeby wyceny i rentowności. Gdy pojawi się faktura albo wydatek w kategorii myta, wypiera pozycję wyliczoną, a marża przelicza się na rzeczywistym koszcie.
Co z winietami?
Pojazdy powyżej 3,5 t nie płacą winiet w żadnym z sześciu państw kilometrowych. Model winiet istnieje jako osobna tabela, bo winiety naliczają się za okres, nie za kilometr.